რუმინული ფეხბურთის ლეგენდას…

🎂🇷🇴 რუმინული ფეხბურთის ლეგენდას, გეორგე პოპესკუს 59 წელი შეუსრულდა!

„ბარსელონასა“ და „ტოტენჰემის“ ყოფილი მცველი დღეს 59 წლის გახდა.

კარიერის განმავლობაში ის ასევე იცავდა „გალათასარაის“, პსვ-ს, „ლეჩესა“ და „ჰანოვერის“ ღირსებას.

რუმინეთის ეროვნულ ნაკრებში პოპესკუმ 116 მატჩი ჩაატარა, მათ შორის იასპარეზა მსოფლიოს სამ და ევროპის ორ ჩემპიონატზე.

რუმინული ფეხბურთის ოქროს ხანის ისტორიას ხშირად ინდივიდუალური გენიოსების, იმპროვიზატორი პლეიმეიკერებისა და სწრაფი გარემარბების ჭრილში ყვებიან. თუმცა, იმ ლეგენდარული ეპოქის საძირკველს მშვიდი ავტორიტეტის, ტაქტიკური დახვეწილობისა და უდიდესი ფსიქოლოგიური სიმტკიცის მქონე ადამიანი ქმნიდა. გეორგე პოპესკუ, რომელიც 1967 წლის 9 ოქტომბერს, სამხრეთ რუმინეთის ქალაქ კალაფატში დაიბადა, თავისი ქვეყნის ისტორიაში საუკეთესო საფეხბურთო თაობის მთავარი ბურჯი გახლდათ. ორათწლიანი კარიერის განმავლობაში მას ევროპულ ელიტაში მხოლოდ კი არ უთამაშია, არამედ ლიდერის როლსაც ირგებდა: ატარებდა „ბარსელონას“ კაპიტნის სამკლავურს, „გალათასარაისთან“ ერთად ევროპულ ტიტულებს იგებდა და ნაკრების ტაქტიკური გული იყო. მისი გზა ფეხბურთში ინტელექტის, უნივერსალურობისა და ლიდერული თვისებების საუკეთესო დასტურია.

პოპესკუს საფეხბურთო თავგადასავალი კალაფატში, დუნაის ნაპირას მდებარე მშვიდ საპორტო ქალაქში დაიწყო. 1970-იანი წლების ბოლოსა და 1980-იანების დასაწყისში მას ნიკოლაე ჩაუშესკუს მკაცრი კომუნისტური რეჟიმის პერიოდში მოუწია გაზრდა. ასეთ მძიმე სოციალურ-პოლიტიკურ გარემოში სპორტი, განსაკუთრებით კი ფეხბურთი, თავის დაღწევისა და წინსვლის იშვიათ შანსს იძლეოდა. მისი ათლეტური ნიჭი ადრეული ასაკიდანვე გამოჩნდა. ადგილობრივ „დუნარეა კალაფატში“ ვარჯიშისას, ბურთთან ცივსისხლიანი მოპყრობით, ფიზიკური მონაცემებითა და თამაშის კითხვის უნარით თანატოლებში ეგრევე გამოირჩეოდა. 1980-იანი წლების შუა ხანებში პოპესკუს პოტენციალმა ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე ავტორიტეტული კლუბის, „უნივერსიტატეა კრაიოვას“ ყურადღება მიიპყრო.

1984 წელს, ჯერ კიდევ მოზარდმა პოპესკუმ, „უნივერსიტატეა კრაიოვას“ ძირითად გუნდში სადებიუტო მატჩი ჩაატარა. კრაიოვაში ის პერსპექტიული ახალგაზრდიდან ჩამოყალიბებულ, უნივერსალ მცველად იქცა. მას თანაბარი წარმატებით შეეძლო თამაში ცენტრალურ მცველად, ლიბეროდ თუ საყრდენ ნახევარმცველად. თამაშის წაკითხვის, ჩაჭრებისა და ზუსტი გადაცემებით შეტევის წამოწყების უნარი მას უმნიშვნელოვანეს მოთამაშედ აქცევდა. 1990 წლამდე „კრაიოვაში“ ასპარეზობისას მან რუმინეთის ჩემპიონატში საუკეთესო ახალგაზრდის სტატუსი მოიპოვა. იმ ეპოქის მცველებისთვის იშვიათი ელეგანტურობით გამოირჩეოდა და თანამედროვე, ბურთის დამმუშავებელი მცველის რეპუტაცია დაიმსახურა, ვისაც თამაშზე გავლენის მოხდენა საკუთარი საჯარიმოსგან შორსაც შეეძლო.

1988 წელს პოპესკუ იჯარით რუმინული ფეხბურთის გრანდსა და ევროპის ჩემპიონთა თასის 1986 წლის მფლობელ „სტიაუა ბუქარესტში“ გადავიდა. ამ იჯარაში დიდი როლი ითამაშა იმ დროინდელმა პოლიტიკურმა სიტუაციამ — არმიის მფარველობაში მყოფი „სტიაუა“ ქვეყნის საუკეთესო ტალანტებს იოლად იფორმებდა. ხანმოკლე პერიოდის მიუხედავად, პოპესკუმ გუნდში დიდი კვალი დატოვა. მან „სტიაუას“ 1987-1988 წლების სეზონში ჩემპიონატისა და თასის მოგებაში დაეხმარა. რაც მთავარია, მან უდიდესი ევროპული გამოცდილება შეიძინა და ჩემპიონთა თასის ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც „სტიაუა“ „ბენფიკასთან“ დამარცხდა. დედაქალაქში გატარებულმა პერიოდმა გამოაჩინა, რომ მას უმაღლესი დონის ევროპულ ასპარეზზე თამაში და საჩემპიონო წნეხთან გამკლავება შეეძლო.

1989 წლის დეკემბრის რუმინეთის რევოლუციის შემდეგ საზღვრები გაიხსნა, რამაც ადგილობრივ ვარსკვლავებს უცხოეთში გადანაცვლების გზა გაუხსნა. 1990 წელს პოპესკუმ ჰოლანდიურ გრანდ პსვ „ეინდჰოვენთან“ მოაწერა ხელი. ეს მის კარიერაში უდიდესი ნაბიჯი იყო. ეინდჰოვენში ის ლეგენდარული ინგლისელი მწვრთნელის, ბობი რობსონის დაქვემდებარებაში აღმოჩნდა. რობსონმა რუმინელის ტაქტიკური ინტელექტი მალევე შეაფასა და დაცვის ხაზის საკვანძო ფიგურად აქცია. პოპესკუ ერედივიზიის ტაქტიკურ მოთხოვნებს სწრაფად მოერგო და პსვ-ს 1991 და 1992 წლებში ზედიზედ ორჯერ ჩემპიონობაში დაეხმარა. ნიდერლანდებში გატარებულმა ოთხმა წელმა ის მსოფლიო დონის მცველად ჩამოაყალიბა.

1994 წლის ზაფხულში, მსოფლიო ჩემპიონატზე ბრწყინვალე ასპარეზობის შემდეგ, პოპესკუთი მთელი ევროპა დაინტერესდა. საბოლოოდ მან ინგლისში გადაბარგება არჩია და სოლიდური თანხის სანაცვლოდ „ტოტენჰემ ჰოტსპურს“ შეუერთდა. „უაით ჰართ ლეინზე“, ოსი არდილესისა და მოგვიანებით ჯერი ფრენსისის ხელმძღვანელობით, იგი ისეთ ვარსკვლავებთან ერთად თამაშობდა, როგორებიც იურგენ კლინსმანი, ტედი შერინგემი და დარენ ანდერტონი იყვნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ლონდონში მხოლოდ ერთი სეზონი დაყო, მან წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა. ჩემპიონატში 36 მატჩი ჩაატარა, 3 გოლი გაიტანა (მათ შორის „არსენალთან“ ჩრდილოეთ ლონდონურ დერბიში) და დაამტკიცა, რომ თავისი ელეგანტური სტილით პრემიერ ლიგის ფიზიკურ ფეხბურთშიც წარმატებით შეეძლო თამაში.

1995 წლის ზაფხულში პოპესკუს ტალანტის აღიარების მწვერვალი დადგა. „ბარსელონას“ გენიალურმა მწვრთნელმა, იოჰან კრუიფმა რუმინელში რონალდ კუმანის იდეალური შემცვლელი დაინახა. პოპესკუ „კამპ ნოუზე“ გადავიდა, სადაც მისი ტაქტიკური აზროვნება კრუიფის „ტოტალური ფეხბურთის“ ფილოსოფიას იდეალურად მოერგო. უკანა ხაზიდან შეტევის წამოწყების უნარმა მას გუნდში ადგილი მალევე დაუმკვიდრა. ვეტერანი ნახევარმცველის, ხოსე მარი ბაკეროს წასვლის შემდეგ პოპესკუს უდიდესი პატივი ერგო — „ბარსელონას“ კაპიტნად დასახელდა, რაც კატალონიურ კლუბში უცხოელი ფეხბურთელისთვის იშვიათი მოვლენა იყო. იგი სათავეში ჩაუდგა გუნდს, სადაც ისეთი ახალგაზრდა ვარსკვლავები თამაშობდნენ, როგორებიც რონალდო, ლუიშ ფიგუ და პეპ გვარდიოლა იყვნენ.

პოპესკუს კატალონიური პერიოდი ძალიან წარმატებული გამოდგა. 1996-1997 წლების სეზონში „ბარსელონაში“ ბობი რობსონი მივიდა და კლუბმა ისტორიული სეზონი ჩაატარა. პოპესკუს კაპიტნობით გუნდმა 1997 წელს თასების მფლობელთა თასი მოიპოვა — როტერდამის ფინალში „პარი სენ-ჟერმენი“ 1:0 დაამარცხა. გარდა ამისა, მან ესპანეთის თასი და სუპერთასიც აღმართა. „კამპ ნოუს“ ქომაგები მას უდიდეს პატივს სცემდნენ. თუმცა, 1997 წელს ლუი ვან გაალის მოსვლას ტაქტიკური ცვლილებები მოჰყვა, რის გამოც პოპესკუმ ახალი გამოწვევის ძიება გადაწყვიტა. მან „ბლაუგრანას“ მაისურით 68 მატჩი ჩაატარა, 9 გოლი გაიტანა და კლუბი პროფესიონალიზმისა და წარმატების მაგალითად დარჩა.

1997 წელს პოპესკუმ კარიერის ერთ-ერთი საუკეთესო ეტაპი დაიწყო და თურქულ „გალათასარაის“ შეუერთდა. სტამბოლში იგი თავის ახლო მეგობარსა და ცოლისძმას, გეორგე ჰაჯის შეხვდა. ფათიჰ თერიმის ხელმძღვანელობით რუმინულმა დუეტმა „გალათასარაი“ ევროპულ გრანდად აქცია. პოპესკუს დაცვითმა ავტორიტეტმა და ჰაჯის შემოქმედებითმა გენიამ კლუბი უპრეცედენტო მწვერვალებზე აიყვანა. თურქეთში გატარებული ოთხი წლის განმავლობაში პოპესკუმ 1998-2001 წლებში ზედიზედ ოთხჯერ მოიგო სუპერლიგა და ორჯერ თურქეთის თასი.

საკლუბო კარიერის მწვერვალი კი 2000 წლის 17 მაისს დადგა — კოპენჰაგენში, „პარკენის“ სტადიონზე უეფას თასის ფინალში „გალათასარაი“ ლონდონის „არსენალს“ დაუპირისპირდა. უგოლო 120 წუთის შემდეგ პენალტების სერია დაინიშნა. გადამწყვეტი, მეხუთე პენალტის დასარტყმელად პოპესკუ მივიდა. უდიდესი ფსიქოლოგიური სიმტკიცის წყალობით, მან დავით სიმენს შანსი არ დაუტოვა და „გალათასარაის“ ისტორიაში პირველი ევროპული ტიტული მოუპოვა. რამდენიმე თვის შემდეგ, მისი კაპიტნობით თურქებმა „რეალ მადრიდი“ 2:1 დაამარცხეს და უეფას სუპერთასიც დაისაკუთრეს.

კარიერის მიწურულს პოპესკუ ახალ გამოწვევებს ეძებდა. 2001 წელს იტალიურ „ლეჩეში“ გადავიდა, სადაც სერია A-ს კონკურენტულ გარემოში 28 მატჩი ჩაატარა და 3 გოლი გაიტანა. 2002 წელს სამშობლოში დაბრუნდა და ბუქარესტის „დინამოში“ ითამაშა. „კრაიოვასა“ და „სტიაუასთან“ ისტორიული კავშირის გამო, ფანებმა ეს ტრანსფერი აგრესიულად მიიღეს, რის გამოც გუნდი მალევე დატოვა. კარიერა 2003 წელს გერმანულ „ჰანოვერში“ დაასრულა, სადაც 14 მატჩში 1 გოლი გაიტანა და გუნდს ბუნდესლიგაში ადგილის შენარჩუნებაში დაეხმარა.

საკლუბო წარმატებების პარალელურად, პოპესკუს სახელი მჭიდროდ არის დაკავშირებული რუმინეთის ეროვნულ ნაკრებთან. მისი დებიუტი 1988 წლის სექტემბერში, ალბანეთის წინააღმდეგ შედგა. მომდევნო 15 წლის განმავლობაში მან ეროვნულ გუნდში 116 მატჩი ჩაატარა. პოპესკუ რუმინეთის „ოქროს თაობის“ საკვანძო ფიგურა იყო და ქვეყანა სამ მსოფლიო და ორ ევროპის ჩემპიონატზე წარადგინა. მისი ტაქტიკური დისციპლინა ჰაჯისნაირ შემტევებს სრულ თავისუფლებას აძლევდა, დაცვას კი სიმტკიცეს სძენდა.

ნაკრებთან ერთად უმაღლესი წერტილი 1994 წლის აშშ-ის მსოფლიო ჩემპიონატი იყო. პოპესკუმ ტურნირი უმაღლეს დონეზე ჩაატარა, ყველა შეხვედრა შეუცვლელად ითამაშა, რუმინეთმა კი ჯგუფი პირველი ადგილით დაასრულა და პლეი-ოფში კოლუმბია და არგენტინა დაამარცხა. მერვედფინალში არგენტინასთან მოგებული მატჩი მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში ერთ-ერთ საუკეთესო შეხვედრად რჩება. თუმცა მეოთხედფინალში რუმინეთი შვედეთთან პენალტების სერიაში დამარცხდა. პოპესკუმ ამ ტურნირზე დაამტკიცა, რომ მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესო მცველი იყო. ჰაჯის წასვლის შემდეგ იგი ნაკრების კაპიტანიც გახდა.

პოპესკუს სათამაშო სტილი უნივერსალურობითა და სივრცის შესანიშნავი შეგრძნებით გამოირჩეოდა. მაღალი აღნაგობის წყალობით საჰაერო ორთაბრძოლებში ძლიერი იყო, თუმცა მისი მთავარი კოზირი ტექნიკური ოსტატობა გახლდათ. იგი ბურთის დამმუშავებელი ცენტრალური მცველების პიონერი იყო — პრესინგის ქვეშ მშვიდად მოქმედებდა და გრძელი, დიაგონალური გადაცემები ეხერხებოდა. ლიბერო, ტრადიციული ცენტრალური მცველი თუ საყრდენი — ნებისმიერ პოზიციაზე იდეალურად ირჩევდა პოზიციას. იშვიათად მიმართავდა ვარდნებს, რადგან პოზიციას წინასწარ, თამაშის წაკითხვის ხარჯზე იკავებდა. რუმინეთში მას მეტსახელად „ბაჩიულს“ (მწყემსს) ეძახდნენ — ბრძენ ლიდერს, რომელიც გუნდს სწორად უძღვება.

2003 წელს კარიერის დასრულების შემდეგ, პოპესკუ საფეხბურთო ბიზნესში გადავიდა. მუშაობდა საფეხბურთო აგენტად და რამდენიმე ცნობილ რუმინელ ფეხბურთელს წარადგენდა. გარდა ამისა, ინვესტიციები ჩადო უძრავ ქონებასა და სასტუმრო ბიზნესში. ფეხბურთისადმი სიყვარულმა იგი კვლავ გეორგე ჰაჯისთან დააკავშირა — მათ ერთობლივად დააფუძნეს „გეორგე ჰაჯის საფეხბურთო აკადემია“ და კლუბი „ვიიტორულ კონსტანცა“ (ახლანდელი „ფარულ კონსტანცა“), რომლის მიზანიც რუმინული ფეხბურთის აღორძინება იყო. მოგვიანებით პოპესკუ „ფარულის“ პრეზიდენტიც გახდა.

მიუხედავად სპორტული მიღწევებისა, კარიერის შემდეგ პოპესკუს ცხოვრებაში მძიმე პერიოდი დადგა. 2014 წლის მარტში, რუმინულ ფეხბურთში კორუფციის ხანგრძლივი გამოძიების შემდეგ, იგი გადასახადებისგან თავის არიდებისა და ფულის გათეთრების ბრალდებით გასამართლდა. საქმე ეხებოდა 1999-2005 წლებში 12 რუმინელი ფეხბურთელის უცხოეთში ტრანსფერს. პოპესკუს 3 წლით, 1 თვითა და 10 დღით პატიმრობა მიესაჯა. ეს განაჩენი რუმინეთის ფეხბურთის ფედერაციის საპრეზიდენტო არჩევნებამდე ზუსტად ერთი დღით ადრე გამოიტანეს. მან სასჯელი ღირსეულად მოიხადა, 2015 წლის ნოემბერში პირობით ვადამდე გათავისუფლდა და მას შემდეგ რუმინული ახალგაზრდული ფეხბურთის განვითარებაში შეტანილი წვლილით რეპუტაციის აღდგენაზე მუშაობს.

პირად ცხოვრებაში პოპესკუ მუდამ ინარჩუნებდა მჭიდრო კავშირს ოჯახთან. მისი ქორწინება ლუმინიცასთან (გეორგე ჰაჯის მეუღლის, მარილენას და) ორ ლეგენდას შორის მეგობრობის კიდევ ერთი დასტური გახდა. პოპესკუს ვაჟი, ნიკოლას პოპესკუ, მამის გზას გაჰყვა და პროფესიონალი ფეხბურთელია. დღეს, როდესაც გეორგე პოპესკუ 59 წლის გახდა, იგი რუმინული ფეხბურთის ოქროს ხანის სიმბოლოდ და ნამდვილ ლეგენდად რჩება.