ზიდანი, ლიზარაზუ, ტიურამი…

🚨 🇫🇷 ზიდანი, ლიზარაზუ, ტიურამი, ჯორკაეფი და დესაი იტალიასთან მატჩის წინ — 1998 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მეოთხედფინალი!

ეს ფოტო საფრანგეთის სპორტის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე დაძაბული დღის წინ გამეფებულ სიმშვიდეს ასახავს. 1998 წლის 3 ივლისს, „სტად დე ფრანსი“ მოლოდინით იყო სავსე — მთელი ერი, რომელიც მთელი ათწლეული ფეხბურთის ჩრდილში იმყოფებოდა, დიდ გამარჯვებას ელოდა. ფოტოზე აღბეჭდილი ხუთეული — ზინედინ ზიდანი, ბიზენტ ლიზარაზუ, ლილიან ტიურამი, იური ჯორკაეფი და მარსელ დესაი — იმ გუნდის ბირთვს შეადგენდა, რომელსაც უბრალოდ მეოთხედფინალის მოგებაზე მეტი ევალებოდა. ეიმე ჟაკეს ხელმძღვანელობით, მათ ახალი ეროვნული იდენტობა შექმნეს და იმ ეპოქის ტაქტიკურად უბადლო იტალიის ნაკრებს დაუპირისპირდნენ.

საფრანგეთის დაცვის ხაზი, რომელსაც აქ ლიზარაზუ, ტიურამი და დესაი წარმოადგენენ, იმ პერიოდში მსოფლიოში საუკეთესო იყო. ლორან ბლანთან ერთად, მათ გაუმტარი ოთხეული შექმნეს. დესაი ნამდვილი ძალა და საიმედოობის გარანტი გახლდათ — „მარსელისა“ და „მილანის“ ჩემპიონი, რომელსაც დაცვის ცენტრში უძლეველობის განცდა შეჰქონდა. მის გვერდით ტიურამი და ლიზარაზუ ფლანგებს აკონტროლებდნენ, მეტოქის გარემარბებს ანეიტრალებდნენ და შეტევაშიც აქტიურად ერთვებოდნენ. წინ კი შემოქმედებითი ტვირთი ზიდანსა და ჯორკაეფს ეკისრათ. თუმცა ზიდანი „იუვენტუსის“ ვარსკვლავი უკვე გახლდათ, ის ჯერ კიდევ ეძებდა იმ გარდამტეხ მატჩს, რომელიც ფეხბურთის ლეგენდების გვერდით დააყენებდა, ჯორკაეფი კი მოქნილი მოძრაობითა და ტექნიკით ნახევარდაცვასა და თავდასხმას აკავშირებდა.

ჩეზარე მალდინის იტალია სენ-დენიში უძლიერესი შემადგენლობით ჩავიდა. „აძური“ „მილანისა“ და „პარმას“ ლეგენდარულ დაცვას ემყარებოდა, სადაც ფაბიო კანავარო, ალესანდრო კოსტაკურტა და ჯუზეპე ბერგომი თამაშობდნენ. ტურნირის განმავლობაში იტალიაში მთავარი განხილვის თემა ე.წ. „სტაფეტა“ იყო — ვის უნდა ეთამაშა ძირითადში, გამოცდილ რობერტო ბაჯოს თუ ახალგაზრდა ალესანდრო დელ პიეროს. ამ მატჩში მწვრთნელმა არჩევანი დელ პიეროზე შეაჩერა, ბაჯო კი სათადარიგოთა სკამზე დარჩა. ეს იყო ორი ევროპული გრანდის დაპირისპირება, სადაც ფეხბურთელები ერთმანეთს ფანტასტიკურად იცნობდნენ, რადგან ფრანგების უმეტესობა იმ დროს მსოფლიოს უძლიერეს ლიგაში, სერია ა-ში თამაშობდა.

თამაში ტაქტიკური დისციპლინისა და სიფრთხილის ნამდვილ მასტერკლასად იქცა. 120 წუთის განმავლობაში, „ოქროს გოლის“ ექსტრა-ტაიმის ჩათვლით, გოლი არ გასულა. საფრანგეთი ბურთს მეტწილად აკონტროლებდა, ზიდანი სივრცეებს ეძებდა, თუმცა იტალიელთა დაცვა შეუვალი აღმოჩნდა. მოედანზე უდიდესი ფიზიკური ბრძოლა მიმდინარეობდა, სადაც ყოველი მეტრი ომის ფასად ჯდებოდა. დროის ამოწურვასთან ერთად პენალტების სერიის აჩრდილი სულ უფრო რეალური ხდებოდა.

გოლთან ყველაზე ახლოს გუნდები დამატებითი დროის მეორე ტაიმში იყვნენ. შეცვლაზე შესულმა რობერტო ბაჯომ ფრანგების საჯარიმოში სივრცე იპოვა და ბურთი ფაბიენ ბარტეზის კარის შორეული კუთხისკენ ეფექტურად დარტყა. მთელი სტადიონი გაირინდა, ბურთმა კი ძელს სანტიმეტრებში ჩაუარა. ეს ის მომენტი იყო, რომელსაც საფრანგეთის ფეხბურთის ისტორია შეეცვალა. საბოლოოდ, 120 წუთი 0:0 დასრულდა და მასპინძელთა ბედი პენალტების ლატარეას მიენდო.

სერია გრანდების დარტყმებით დაიწყო. საფრანგეთის მხრიდან პირველი ზინედინ ზიდანი მივიდა და ჯანლუკა პალიუკას შანსი არ დაუტოვა. იტალიელთაგან რობერტო ბაჯომ უპასუხა და 1994 წლის ფინალის მწარე მოგონებები გააფანტა. დაძაბულობამ პიკს მიაღწია, როდესაც ლიზარაზუს დარტყმული პალიუკამ მოიგერია, თუმცა ბარტეზმა დემეტრიო ალბერტინის დარტყმა მოიგერია და წონასწორობა აღადგინა. შემდეგ პასუხისმგებლობა ახალგაზრდებმა — დავიდ ტრეზეგემ და ტიერი ანრიმ იკისრეს, რომლებმაც ცივსისხლიანად გაიტანეს. ლორან ბლანის ზუსტი დარტყმის შემდეგ კი მთელი ზეწოლა ლუიჯი დი ბიაჯოზე გადავიდა.

დი ბიაჯოს კადრი ყოველი ფრანგისა და იტალიელის მეხსიერებაშია აღბეჭდილი. მას აუცილებლად უნდა გაეტანა. იტალიელის ძლიერი დარტყმის შემდეგ ბურთი ხარიხას მოხვდა და მოედანზე ასხლეტით დაბრუნდა. ხარიხის ხმამ მატჩის დასასრული და საფრანგეთის ზეიმი ამცნო. ფრანგებმა პენალტების წყევლა დაძლიეს, რომელმაც ისინი 1982 და 1986 წლების ნახევარფინალებში დააზარალა. ამ გამარჯვებით გუნდი ნახევარფინალში ხორვატიას შეხვდა, შემდეგ კი ბრაზილიასთან ისტორიულ ფინალშიც გაიმარჯვა.

ამ ფეხბურთელების მემკვიდრეობა სენ-დენის იმ საღამოს გაცილებით გასცდა. ფოტოზე აღბეჭდილმა ხუთივე მოთამაშემ უდიდესი როლი ითამაშა ფინალში, სადაც საფრანგეთმა მსოფლიო ჩემპიონის პირველი ტიტული მოიპოვა. ორი წლის შემდეგ მათ ევროპის ჩემპიონატიც მოიგეს და ისტორიაში ერთ-ერთ საუკეთესო გუნდად დაიმკვიდრეს ადგილი. იტალიასთან მეოთხედფინალი სწორედ ის ცეცხლი იყო, რომელშიც ეს დიდება გამოითხარა — ნერვების, გამძლეობისა და ერთიანობის გამოცდა, რომელმაც დაამტკიცა, რომ ამ გუნდს ოსტატობასთან ერთად გამარჯვებულის მტკიცე ხასიათიც ჰქონდა.

ათწლეულების შემდეგაც კი, 1998 წლის ამ მატჩის მნიშვნელობა არ განელებულა. ეს იყო დღე, როდესაც საფრანგეთის ოქროს თაობამ საკუთარი ძალების ირწმუნა. ზიდანის, ლიზარაზუს, ტიურამისა და დესაის ერთად დგომა იმ ეპოქის სიმბოლოა, როდესაც ფრანგული ფეხბურთი მწვერვალზე ავიდა. ისინი უბრალოდ თანაგუნდელები არ იყვნენ — ისინი იყვნენ ოქროს თაობის ბურჯები, რომლებმაც ქვეყნის სპორტული ისტორია სამუდამოდ შეცვალეს.