ნიდერლანდები ევრო 2000-ზ??…

🇳🇱⚽ ნიდერლანდები ევრო 2000-ზე — „ნარინჯისფრების“ ტრაგიკული და დაუვიწყარი ეპოქა

2000 წლის ზაფხულში, როდესაც ევროპის ჩემპიონატს პირველად უმასპინძლეს ერთობლივად ბელგიამ და ნიდერლანდებმა, ადგილობრივ გულშემატკივართა მოლოდინი პიკს აღწევდა. ნიდერლანდების ეროვნულ ნაკრებს იმ პერიოდში უმაღლესი დონის ვარსკვლავების ისეთი კონცენტრაცია ჰყავდა, როგორიც თითქმის არცერთ ქვეყანას არ ჰქონია ერთ ეპოქაში. 1998 წლის საფრანგეთის მსოფლიო ჩემპიონატის ნახევარფინალიდან დრამატული გამოთიშვის შემდეგ, „ორანჯე“ საშინაო ტურნირს ფიზიკური და ტაქტიკური პიკის ფორმაში შეხვდა. მთავარი მწვრთნელის, ფრანკ რაიკაარდის მშვიდი და ღირსეული ლიდერობით, გუნდი მხოლოდ საბრძოლველად კი არ შეიკრიბა, არამედ სანახაობრივი, ტექნიკური და თანამედროვე „ტოტალური ფეხბურთით“ მეტოქეების გასანადგურებლად.

მოედნის თითოეულ ზონაში მსოფლიო კლასის ფეხბურთელები და უდიდესი სიღრმე იგრძნობოდა. კარში მშვიდი და საიმედო ედვინ ვან დერ სარი იდგა, რომლის ბურთის დარიგების მანერამ თანამედროვე მეკარის როლი სრულიად შეცვალა. დაცვის ხაზში იაპ სტამის ძლიერი ავტორიტეტი, ფრანკ დე ბურის დახვეწილი მარცხენა ფეხი და ტაქტიკური ინტელექტი პროფესიონალურად ერწყმოდა ერთმანეთს, ფლანგებს კი მაიკლ რაიციგერი და არტურ ნუმანი აკონტროლებდნენ. ნახევარდაცვაში ედგარ დავიდსი დაუღალავ ენერგიასა და აგრესიას უზრუნველყოფდა, რასაც ფილიპ კოკუს ინტელექტი და კლარენს ზეედორფის უმაღლესი ოსტატობა ბრწყინვალედ აბალანსებდა. ფლანგის გარემარბები, მარკ ოვერმარსი და ბაუდევეინ ზენდენი, ფანტასტიკურ სიჩქარეს სთავაზობდნენ გუნდს, შეტევაში კი დენის ბერგკამპის გენიალურობა პატრიკ კლიუივერტის საჯარიმოში მკვლელ ინსტინქტებს იდეალურად ავსებდა. სათადარიგო სკამზე კი ისეთი ოსტატები ელოდნენ შანსს, როგორებიც როი მაკაი, პიერ ვან ჰოიდონკი და რონალდ დე ბური იყვნენ.

დ ჯგუფში ნიდერლანდელებს დანიასთან, ჩეხეთსა და მოქმედ მსოფლიო ჩემპიონ საფრანგეთთან ერთად მოუწიათ ასპარეზობა. „ორანჯემ“ ტურნირი ამსტერდამში, ჩეხებთან მძიმე ბრძოლაში 1:0 გამარჯვებით დაიწყო, სადაც მატჩის მიწურულს ფრანკ დე ბურმა პენალტი ზუსტად შეასრულა. ამას მოჰყვა როტერდამში დანიის 3:0 განადგურება, სადაც მეორე ნახევარში გოლები კლიუივერტმა, ზენდენმა და რონალდ დე ბურმა გაიტანეს. ჯგუფური ეტაპი კი ამსტერდამში საფრანგეთთან გამართული სპექტაკლით დაგვირგვინდა. მიუხედავად იმისა, რომ ნიდერლანდელები ორჯერ აგებდნენ, „ნარინჯისფრებმა“ ხასიათი გამოავლინეს, კლიუივერტის, ფრანკ დე ბურის საჯარიმოსა და ზენდენის გოლებით 3:2 გაიმარჯვეს და მეოთხედფინალში ასპროცენტიანი შედეგით, 3 გამარჯვებით გავიდნენ.

თუ ჯგუფურმა ეტაპმა გუნდის სიმტკიცე გამოაჩინა, როტერდამში იუგოსლავიის წინააღმდეგ გამართული მეოთხედფინალი გუნდური გენიალურობის ნამდვილი მასტერკლასი იყო. „დე კოიპის“ ხმაურიანი ტრიბუნების წინაშე ნიდერლანდელებმა მეტოქე 6:1 გაანადგურეს, რაც ევროპის ჩემპიონატების ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი შემტევი პერფორმანსი იყო. კლიუივერტი შეუჩერებელი გახლდათ — მან ჰეთ-თრიკი შეასრულა, ოვერმარსმა კი ორი ულამაზესი გოლი დაამატა. პასების სიზუსტემ და სწრაფმა შეტევებმა იუგოსლავიელები სრულიად დააბნია, რამაც კიდევ უფრო განამტკიცა განცდა, რომ ჰოლანდიელები საკუთარ მოედანზე ანრი დელონეს თასის აღმართვის მთავარი ფავორიტები იყვნენ.

2000 წლის 29 ივნისს, „ამსტერდამ არენაზე“ ნახევარფინალურ მატჩში ნიდერლანდები იტალიას დაუპირისპირდა. ეს იყო კლასიკური ტაქტიკური დუელი ჰოლანდიურ შემტევ იდეალიზმსა და იტალიურ დაცვით სიმტკიცეს შორის. ბალანსი ნიდერლანდელთა სასარგებლოდ 34-ე წუთზე შეიცვალა, როდესაც იტალიელთა მცველმა ჯანლუკა ძამბროტამ მეორე ყვითელი ბარათი მიიღო და მოედანი დატოვა. 80 წუთზე მეტხანს 10 კაცის წინააღმდეგ მოთამაშე „ნარინჯისფრები“ სრულ ტერიტორიულ უპირატესობას ფლობდნენ, დინო ძოფის გუნდი საკუთარ საჯარიმოში გამოკეტეს და მომენტს მომენტზე ქმნიდნენ.

თუმცა, რაც შემდეგ მოხდა, ჰოლანდიური ფეხბურთის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე სურეალისტურ და ტრაგიკულ ეპიზოდად დარჩა. 39-ე წუთზე, მას შემდეგ რაც ნესტა კლიუივერტზე დაჯარიმდა, ფრანკ დე ბურის პენალტი იტალიელთა მეკარემ, ფრანჩესკო ტოლდომ მოიგერია. მეორე ტაიმის შუაში, მარკ იულიანოს მიერ დავიდსის წაქცევისთვის დანიშნული კიდევ ერთი 11-მეტრიანი კლიუივერტმა ძელს მოარტყა. თითქმის 30 დარტყმისა და 60%-ზე მეტი ბურთის ფლობის მიუხედავად, ნიდერლანდელებმა ძირითად და დამატებით დროში იტალიელთა გმირული დაცვა ვერ გატეხეს.

პენალტების სერიამ კიდევ ერთხელ გამოაჩინა იმ ერის ფსიქოლოგიური ტრავმა, რომელიც დიდ ტურნირებზე 11-მეტრიანების სერიაში ხშირად დამარცხებულა. ტოლდომ ფრანკ დე ბურის პირველი დარტყმა კვლავ მოიგერია, რასაც იაპ სტამის მიერ ბურთის კარს ზემოთ აცილება მოჰყვა. მიუხედავად იმისა, რომ კლიუივერტმა თავისი შანსი გამოიყენა, ფრანჩესკო ტოტიმ ვან დერ სარს ბურთი ე.წ. „პანენკას“ სტილში თავზე გადაავლო, ტოლდომ კი პოლ ბოსველტის გადამწყვეტი დარტყმა მოიგერია და ლეგენდარული მატჩი დააგვირგვინა. იტალიამ პენალტების სერიაში 3:1 გაიმარჯვა, რამაც სტადიონი შოკში ჩააგდო.

ამ დრამატული მარცხის შემდეგ ფრანკ რაიკაარდმა მთავარი მწვრთნელის პოსტი დატოვა, დენის ბერგკამპმა კი სანაკრებო კარიერა დაასრულა, чем ოქროს ეპოქა დასრულდა. კლიუივერტმა ტურნირი 5 გოლით საუკეთესო ბომბარდირის სტატუსით დაასრულა, თუმცა ინდივიდუალურ ჯილდოებს გუნდისთვის ნუგეში არ მოუტანია. ევრო 2000 სამუდამოდ დარჩა მეხსიერებაში, როგორც ესთეტიკური ბრწყინვალების მწვერვალი და ფეხბურთის სასტიკი სიურპრიზების მაგალითი.