გიუნტერ ნეტცერი და ვოლფგანგ…

🚨🇩🇪 გიუნტერ ნეტცერი და ვოლფგანგ ოვერატი ჟურნალ „კიკერს“ კითხულობენ დასავლეთ გერმანიის ნაკრებში ყოფნისას.

ეს ფოტო გერმანული ფეხბურთის ისტორიაში ორ ყველაზე განხილვად მეტოქეს შორის არსებულ იშვიათ, მშვიდ მომენტს ასახავს. 1970-იანი წლების დასაწყისში დასავლეთ გერმანიის ეროვნულ ნაკრებს, „მანშაფტს“, იმდენად დიდი ტალანტი ჰყავდა, რომ ამან ტაქტიკური და ფილოსოფიური აზრთა სხვადასხვაობა გამოიწვია. ამ დაპირისპირების ცენტრში ორი ადამიანი იდგა: გიუნტერ ნეტცერი და ვოლფგანგ ოვერატი. „კიკერის“ ფურცლებში ჩაღრმავებული ფეხბურთელების გვერდიგვერდ ხილვა იმ ქარიშხლის სიმშვიდის მომენტია, რომელმაც ევროპული ფეხბურთის მთელი ეპოქა განსაზღვრა. ეს იყო დრო, როდესაც პლეიმეიკერი მეფობდა, დასავლეთ გერმანიას კი ერთ სამეფო ტახტზე ორი მონარქი ჰყავდა. ეს გახლდათ „გლაუბენსფრაგეს“ — რწმენის საკითხის ეპოქა, რომელმაც მთელი ერი აიძულა, არჩევანი გაეკეთებინა ფეხბურთის თამაშის ორ განსხვავებულ ხედვას შორის.

ვოლფგანგ ოვერატი ნამდვილი დირიჟორი გახლდათ. ფეხბურთელი, რომელმაც მთელი პროფესიული კარიერა „კელნს“ მიუძღვნა, მემარცხენე ვირტუოზი იყო. მისი თამაში გამძლეობას, სიზუსტესა და სივრცის ინტუიციურ აღქმას ემყარებოდა. ოვერატი გუნდის საიმედო გული იყო — მოთამაშე, რომელსაც საკუთარი შესაძლებლობები მსოფლიო ასპარეზზე, 1966 და 1970 წლების მსოფლიო ჩემპიონატებზე უკვე დამტკიცებული ჰქონდა. ის ტრადიციულ ოსტატობას განასახიერებდა — ტექნიკოსს, რომელსაც ბუნდესლიგის სიმძიმესთან გამკლავება და დიდოსტატის ელეგანტურობის შენარჩუნება შეეძლო. „კელნისადმი“ ერთგულებამ და სტაბილურმა თამაშმა იგი იმ ადამიანების ფავორიტად აქცია, ვინც სტაბილურობასა და ტაქტიკურ დისციპლინას აფასებდა.

მდინარე რაინის გაღმა, „ბორუსია მიუნხენგლადბახში“, გიუნტერ ნეტცერი სრულიად განსხვავებულ ისტორიას წერდა. თუ ოვერატი დირიჟორი იყო, ნეტცერი კომპოზიტორიც გახლდათ და წამყვანი სოლისტიც. გრძელი ქერა თმით, სწრაფი ავტომობილებისადმი სიყვარულითა და ამბოხებული ხასიათით, ნეტცერი გერმანული ფეხბურთის პირველი ნამდვილი პოპ-ვარსკვლავი გახდა. მოედანზე მისი სტილი მასშტაბური იყო — ხასიათდებოდა შთამბეჭდავი შორი გადაცემებით, რომლებიც თითქოს ფიზიკის კანონებს უგულებელყოფდა. იგი მხოლოდ „გლადბახში“ კი არ თამაშობდა, არამედ განასახიერებდა კიდეც გუნდის შემტევ ფილოსოფიას, რომელიც მიუნხენის „ბაიერნის“ ჰეგემონიას ეჭვქვეშ აყენებდა. ნეტცერი მომენტის ფეხბურთელი გახლდათ — მას ეპიზოდის ბედის გადაწყვეტა ერთადერთი 40-მეტრიანი გადაცემით შეეძლო, რომელიც ყველაზე მყარ დაცვასაც კი გაჭრიდა.

ეროვნული ნაკრების მწვრთნელი, ჰელმუტ შონი, რთული დილემის წინაშე იდგა. იმ ეპოქაში, როდესაც 4-3-3 და 4-4-2 ტაქტიკური სქემები სტანდარტად იქცა, ორი ისეთი კრეატიული ნახევარმცველის ერთად ათამაშება, რომლებიც ბურთის მართვას ითხოვდნენ, თითქმის შეუძლებელ ფუფუნებად ითვლებოდა. ამან გამოიწვია დებატები, რომელმაც გერმანელი გულშემატკივრები წლების განმავლობაში ორ ბანაკად დაყო. შონი მიიჩნევდა, რომ მათი სტილი ერთმანეთს ვერ შეეთავსებოდა, რის გამოც მოედანზე ორთავეს იშვიათად ნახავდით. ორივე ბუნებრივი ლიდერი იყო და სათამაშო რიტმის მართვას ითხოვდა, იმ დროის მკაცრ ტაქტიკურ სტრუქტურაში კი მხოლოდ ერთი არქიტექტორის ადგილი მოიძებნებოდა.

ნეტცერის ეპოქის პიკი 1972 წელს დადგა. საკვალიფიკაციო ეტაპის გადამწყვეტ მატჩებში ოვერატის ტრავმის გამო, ნეტცერმა ნაკრების ლიდერობა იკისრა და გუნდი ევროპის ჩემპიონის ტიტულამდე მიიყვანა, რაც დღემდე გერმანული ფეხბურთის ესთეტიკის მწვერვალად ითვლება. უემბლიზე ინგლისთან 3:1 მოგებული მეოთხედფინალი მისი ნამდვილი შედევრია. ნეტცერი მოედანზე საოცარი ელეგანტურობით მოძრაობდა და გადაცემებს ისე არიგებდა, თითქოს სრულიად სხვა სპორტს თამაშობდა. მცირე ხნით ჩანდა, რომ კამათი დასრულდა — ნეტცერი გახდა ახალი, თანამედროვე გერმანიის სიმბოლო, რომელიც ბრწყინვალედ და გაბედულად თამაშობდა.

თუმცა, ვითარება შეიცვალა, როდესაც 1974 წლის შინაურ მსოფლიო ჩემპიონატს მივუახლოვდით. ოვერატმა ფორმა აღიდგინა, ხოლო 1973 წელს ნეტცერის გადასვლამ მადრიდის „რეალში“ იგი გერმანული საზოგადოების ყოველდღიური ყურადღებისგან ოდნავ ჩამოაშორა. გერმანული ფეხბურთის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ეპიზოდი ნეტცერის ესპანეთში წასვლამდე, 1973 წლის გერმანიის თასის ფინალში მოხდა. მწვრთნელ ჰენეს ვაისვაილერის მიერ სათადარიგოთა სკამზე დატოვებულმა ნეტცერმა, ოვერატის „კელნის“ წინააღმდეგ, დამატებით დროში საკუთარი ინიციატივით შეცვალა თანაგუნდელი და პირველივე შეხებით გამარჯვების გოლი გაიტანა. ეს იყო ინდივიდუალური ამბოხის მწვერვალი, რამაც კიდევ ერთხელ გაუსვა ხაზი, რომ ნეტცერი საკუთარი წესებით მოქმედებდა.

1974 წლის ტურნირის დაწყებისას, შონმა, რომელიც სტაბილურობასა და საიმედოობას ანიჭებდა უპირატესობას, არჩევანი კვლავ ოვერატზე შეაჩერა. ნაკრების ბანაკში დაძაბულობა იგრძნობოდა, თუმცა ფოტო, სადაც ისინი „კიკერს“ კითხულობენ, პროფესიულ ზავსა და იმ პასუხისმგებლობის გააზრებაზე მეტყველებს, რაც ერის მოლოდინების ცენტრში ყოფნას ახლავს თან. ტურნირის მსვლელობისას იერარქია საბოლოოდ გამოიკვეთა. ოვერატი ძირითადი შემადგენლობის მოთამაშე გახდა, რომელსაც გერდ მიულერის მომარაგება და ფრანც ბეკენბაუერთან კავშირი ევალებოდა. 1972 წლის ტრიუმფატორი ნეტცერი კი სკამზე აღმოჩნდა. მისი ერთადერთი გამოჩენა ჯგუფურ ეტაპზე აღმოსავლეთ გერმანიასთან 0:1 წაგებულ მატჩს უკავშირდება. მიუხედავად იმისა, რომ დასავლეთ გერმანიამ მიუნხენში, ნიდერლანდების დამარცხებით, თასი აღმართა, ეს გამარჯვება მოედანზე ოვერატის პრაგმატიზმმა განაპირობა.

ეს დაპირისპირება არასდროს გადაზრდილა მტრობაში. ორივე ფეხბურთელი დიდ პატივს სცემდა ერთმანეთს და აცნობიერებდა, რომ ამ კონკურენციამ ისინი იმ მწვერვალებამდე მიიყვანა, რასაც ცალ-ცალკე ვერ მიაღწევდნენ. ოვერატმა სანაკრებო კარიერა 81 მატჩითა და მსოფლიო ჩემპიონის ტიტულით დაასრულა. ნეტცერმა კი, 37 მატჩით, ინდივიდუალური ოსტატობისა და დაუვიწყარი მომენტების მემკვიდრეობა დატოვა. ისინი გერმანული ხასიათის ორ მხარეს განასახიერებდნენ: დისციპლინირებულ, დაუღალავ პროფესიონალსა და შთაგონებულ, ამბოხებულ ხელოვანს.

როდესაც „კიკერთან“ გადაღებულ ფოტოს ვუყურებთ, ვხედავთ არამხოლოდ ორ თანაგუნდელს ნაკრებში. ეს „ათი ნომრის“ ოქროს ხანის პორტრეტია. თანამედროვე ფეხბურთში, სადაც ფიზიკური მაჩვენებლები და მაღალი პრესინგი ტრადიციულ პლეიმეიკერებს ავიწროებს, ნეტცერისა და ოვერატის ეპოქა შორეულ, უფრო ინტელექტუალურ სამყაროდ აღიქმება. ისინი ერის საფეხბურთო იდენტობის არქიტექტორები და ბურთის ოსტატები იყვნენ. მათ დაამტკიცეს, რომ გუნდურ სპორტშიც კი ყველაზე შთამბეჭდავი ისტორიები სრულყოფილებისკენ ინდივიდუალურ სწრაფვაში იბადება. მათ მეტოქეობას გუნდი არ დაუსუსტებია — პირიქით, სწორედ მან განსაზღვრა მისი სიდიადე.