იურგენ კლინსმანი ჯოვანი…

🚨 🔋 იურგენ კლინსმანი ჯოვანი ტრაპატონის გადაწყვეტილებით უკმაყოფილოა — „მიუნხენის ბაიერნში“ შეცვლაზე გაყვანამ გერმანელი ფორვარდი წყობიდან გამოიყვანა.

1997 წლის 10 მაისს, „მიუნხენის ბაიერნსა“ და „ფრაიბურგს“ შორის მატჩი საკმაოდ დაძაბულად მიმდინარეობდა. როდესაც ლეგენდარულმა იტალიელმა სპეციალისტმა, ჯოვანი ტრაპატონიმ, 80-ე წუთზე თავისი ვარსკვლავური თავდამსხმელის შეცვლა და მოედანზე ნაკლებად ცნობილი მოყვარული ფეხბურთელის, კარშტენ ლაკისის შეყვანა გადაწყვიტა, იურგენ კლინსმანმა წონასწორობა სრულად დაკარგა. „სანიოს“ სარეკლამო ბანერის წიხლით გახვრეტა 90-იანი წლების შუა პერიოდის ბუნდესლიგის ერთ-ერთ ყველაზე დასამახსოვრებელ ეპიზოდად რჩება. ელემენტის ფორმის კონსტრუქციაზე თავდასხმა მხოლოდ შეცვლით გამოწვეული რეაქცია არ ყოფილა — ეს იყო შიდა დაპირისპირებებით, „ფსი ჰოლივუდის“ საპნის ოპერითა და ფეხბურთის ორ ჯიუტ პიროვნებას შორის კონფლიქტით დატვირთული სეზონის ემოციური აფეთქება. ამ ეპიზოდმა საუკეთესოდ ასახა იმ ადამიანის დაუოკებელი ენერგია, რომელმაც მთელი კარიერა საზღვრების, კულტურებისა და გამოწვევების ცვლაში გაატარა.

იურგენ კლინსმანი 1964 წლის 30 ივლისს, დასავლეთ გერმანიის ქალაქ გეპინგენში, მეპურის ოჯახში დაიბადა. ოჯახური საცხობის ღირებულებები — სიზუსტე, ადრე გაღვიძება და საქმისადმი ერთგულება — მისი პროფესიული იდენტობის საძირკვლად იქცა. მოედანზე მისი უდავო ნიჭის გამოვლენის შემდეგაც კი, მან ოჯახურ ხელობას ბოლომდე მიხედა და შესაბამისი კვალიფიკაციაც მიიღო. მისი საფეხბურთო გზა „ტბ გინგენსა“ და „გაისლინგენში“ დაიწყო, თუმცა ფართო საზოგადოებამ იგი „შტუტგარტერ კიკერსში“ თამაშისას შეამჩნია. 1980-იანი წლების დასაწყისში, გერმანიის რანგით მეორე დივიზიონში მოასპარეზე ახალგაზრდა ფორვარდი ფეთქებადი ათლეტიზმით გამოირჩეოდა. მან „კიკერსს“ აღზევებაში უდიდესი დახმარება გაუწია, თავი პროლიფიკურ ბომბარდირად დაიმკვიდრა, 1984 წელს კი ქალაქის შედარებით პრესტიჟულ კლუბში, „შტუტგარტში“ გადავიდა.

„შტუტგარტში“ კლინსმანის პროგრესი ძალზე სწრაფი აღმოჩნდა. არი ჰაანის მსგავსი მწვრთნელების ხელმძღვანელობით, იგი პერსპექტიული ახალგაზრდიდან ქვეყნის ყველაზე სახიფათო თავდამსხმელად ჩამოყალიბდა. 1987-88 წლების სეზონი მისთვის გარდამტეხი აღმოჩნდა — 19 გოლით ბუნდესლიგის საუკეთესო ბომბარდირი გახდა. „მიუნხენის ბაიერნის“ კარში მაკრატელა დარტყმით გატანილი ულამაზესი გოლი გერმანიაში წლის საუკეთესო გოლად დასახელდა. 1989 წელს მან „შტუტგარტი“ უეფას თასის ფინალში გაიყვანა, სადაც გუნდი დიეგო მარადონას „ნაპოლისთან“ დამარცხდა. ამ დროისთვის კლინსმანმა შიდა არენის მასშტაბები უკვე გადალახა. დაუღალავმა სირბილმა და დამაგვირგვინებელმა დარტყმებმა იტალიური გრანდების ყურადღება მიიპყრო, რის შემდეგაც იგი იმ დროისთვის მსოფლიოს უძლიერეს ჩემპიონატში — სერია ა-ში გადაბარგდა.

1989 წელს მილანის „ინტერში“ გადასვლით, კლინსმანი ეროვნული ნაკრების თანაგუნდელებთან, ლოტარ მათეუსსა და ანდრეას ბრემესთან ერთად, ცნობილი გერმანული ტრიოს წევრი გახდა. ეს მილანში სასტიკი მეტოქეობის ხანა იყო, სადაც „ინტერის“ გერმანელები „მილანის“ ჰოლანდიურ ტრიოს უპირისპირდებოდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ „ინტერი“ „მილანისა“ და „ნაპოლის“ დომინირების გატეხვას ცდილობდა, კლინსმანმა ინდივიდუალურ და კონტინენტურ წარმატებებს მიაღწია. უხეში და ხისტი მცველებით ცნობილ ლიგაში იგი სტაბილურად იტანდა გოლებს, 1991 წელს კი „ინტერს“ „რომას“ დამარცხებასა და უეფას თასის მოპოვებაში დაეხმარა. იტალიაში გატარებული პერიოდი მისთვის კულტურული თვალსაზრისითაც მნიშვნელოვანი იყო — ბევრი თანამედროვისგან განსხვავებით, კლინსმანმა შეისწავლა ენა და მოერგო ადგილობრივ ცხოვრების წესს.

1992 წელს კლინსმანი საფრანგეთის რივიერაზე გადავიდა და „მონაკოს“ შეუერთდა, რომელსაც მაშინ ახალგაზრდა არსენ ვენგერი წვრთნიდა. ლიგა 1-ში გადასვლამ მას თამაშის ახლებური თვისებები შესძინა. ვენგერის დახვეწილი ტაქტიკური სქემის წყალობით გერმანელმა ბრწყინვალე სეზონი ჩაატარა და გუნდს 1994 წელს ჩემპიონთა ლიგის ნახევარფინალში გასვლაში დაეხმარა. თუმცა, საფრანგეთში მიღწეული წარმატების მიუხედავად, მას ინგლისში ახალი გამოწვევა ელოდა. 1994 წლის ზაფხულში „ტოტენჰემ ჰოტსპურში“ მისი ტრანსფერი ბრიტანულმა მედიამ ეჭვით მიიღო, რადგან 1990 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე სიმულაციების გამო მას „სიმულიანტის“ იარლიყი მიაკერეს. პირველსავე პრესკონფერენციაზე კლინსმანმა იუმორით იკითხა, იყო თუ არა ლონდონში ყვინთვის კარგი სკოლები, რამაც კრიტიკოსების განწყობა მყისიერად შეცვალა.

„უაით ჰართ ლეინზე“ გატარებულ 1994-95 წლების სეზონს „ტოტენჰემის“ გულშემატკივრები დღემდე დიდი პატივისცემით იხსენებენ. სადებიუტო მატჩში „შეფილდ უენსდეის“ კარში გატანილი გოლი მან მინდორზე სრიალით აღნიშნა — ამ ჟესტმა იგი ფანების საყვარელ ფეხბურთელად აქცია. ტედი შერინგემთან ერთად თამაშისას, კლინსმანმა პრემიერ ლიგაში 21, ხოლო ყველა ტურნირზე 30 გოლი გაიტანა და ინგლისის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად დასახელდა. მან არამხოლოდ გოლები გაიტანა, არამედ ინგლისში უცხოელი ფეხბურთელების მიმართ დამოკიდებულებაც შეცვალა. ლონდონელი ქომაგების სიყვარულის მიუხედავად, 1995 წელს „მიუნხენის ბაიერნში“ დაბრუნების წინადადებაზე უარი ვერ თქვა.

ბუნდესლიგაში დაბრუნება დიდ წარმატებასთან ერთად პიროვნული კონფლიქტებითაც აღინიშნა. მოედანზე კლინსმანი შეუჩერებელი იყო — 1995-96 წლების უეფას თასის გათამაშებაში 15 გოლი გაიტანა, რაც იმ დროისთვის სარეკორდო მაჩვენებელი გახლდათ, „ბაიერნმა“ კი ფინალში „ბორდო“ დაამარცხა და ტიტული მოიპოვა. თუმცა, გასახდელში ვითარება იძაბებოდა. გუნდის კაპიტან ლოტარ მათეუსთან მისი ურთიერთობა საჯარო დაპირისპირებაში გადაიზარდა, ხოლო არასტაბილურმა შედეგებმა კლუბს „ფსი ჰოლივუდის“ სახელი დაუმკვიდრა. 1996-97 წლების სეზონში, ჯოვანი ტრაპატონის ხელმძღვანელობით, „ბაიერნმა“ ბუნდესლიგა მოიგო, თუმცა მწვრთნელის სიფრთხილესა და კლინსმანის შეტევისკენ სწრაფვას შორის არსებულმა უთანხმოებამ ფრაიბურგში სარეკლამო ბანერის გახვრეტით იფეთქა.

კლინსმანის სანაკრებო კარიერა შესაძლოა საკლუბოზე უფრო ბრწყინვალეც კი იყო. დასავლეთ გერმანიის ნაკრებში მისი დებიუტი 1987 წელს შედგა, რის შემდეგაც ათ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში გუნდის ლიდერი გახლდათ. მისი მთავარი ტრიუმფი 1990 წლის იტალიის მსოფლიო ჩემპიონატზე შედგა. მერვედფინალში, ნიდერლანდების წინააღმდეგ, რუდი ფელერის გაძევების შემდეგ, კლინსმანმა ტურნირის ისტორიაში ერთ-ერთი საუკეთესო ინდივიდუალური მატჩი ჩაატარა — მნიშვნელოვანი გოლი გაიტანა და გუნდს გაუძღვა. დასავლეთ გერმანიამ ფინალში არგენტინა დაამარცხა და ჩემპიონი გახდა. ექვსი წლის შემდეგ, უკვე გაერთიანებული გერმანიის კაპიტნის რანგში, მან ტრავმა დაძლია და ნაკრებს ევრო 1996-ზე ულიდერა, სადაც ფინალში ჩეხეთის დამარცხების შემდეგ თასი აღმართა. მან სანაკრებო კარიერა 1998 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შემდეგ დაასრულა — 108 მატჩში 47 გოლი გაიტანა.

1997 წლის მიწურულს „სამპდორიაში“ გატარებული წარუმატებელი პერიოდის შემდეგ, 1998 წლის დასაწყისში კლინსმანი იჯარით „ტოტენჰემში“ დაბრუნდა. ლონდონური კლუბი გავარდნის ზონაში იმყოფებოდა, ყოფილი გმირი კი მათ ხსნად მოევლინა. მან 15 შეხვედრაში 9 გოლი გაიტანა, მათ შორის ოთხი გოლი „უიმბლდონთან“ გადამწყვეტ მატჩში, და გუნდს პრემიერ ლიგაში ადგილი შეუნარჩუნა. ეს იყო ევროპულ საკლუბო კარიერის ღირსეული ფინალი. მოგვიანებით იგი აშშ-ში გადავიდა და კალიფორნიაში დასახლდა, სადაც რანგით მეოთხე დივიზიონის გუნდში, „ორანჯ ქაუნთი ბლუ სტარში“ თამაშობდა ფსევდონიმით „ჯეი გეპინგენი“, რამაც საშუალება მისცა ფეხბურთით ევროპული მედიის ყურადღების გარეშე დატკბილიყო.

სამწვრთნელო კარიერაშიც კლინსმანი სიახლეების შემოტანას ცდილობდა. 2004 წელს იგი გერმანიის ეროვნული ნაკრების მთავარ მწვრთნელად დაინიშნა. ასისტენტ იოახიმ ლევთან ერთად მან გუნდში რადიკალური რეფორმები გაატარა — აქცენტი ფიზიკურ მომზადებასა და შეტევით ფეხბურთზე გააკეთა. 2006 წლის საშინაო მსოფლიო ჩემპიონატზე გერმანიამ მესამე ადგილი დაიკავა და გულშემატკივრებში ეროვნული ნაკრებისადმი სიყვარული ხელახლა გააღვივა. თუმცა ტურნირის შემდეგ თანამდებობა დატოვა, მის მიერ ჩაყრილმა საძირკველმა გერმანიას 2014 წელს მსოფლიო ჩემპიონობა მოუტანა. „მიუნხენის ბაიერნსა“ და აშშ-ის ნაკრებში მუშაობისას იგი კვლავ სტრუქტურული ცვლილებებისკენ მიისწრაფოდა.

როგორც ფეხბურთელი, კლინსმანი თანამედროვე ტიპის თავდამსხმელის ეტალონი იყო. იგი გამოირჩეოდა საჯარიმოში შესანიშნავი ინსტინქტებითა და დაუღალავი შრომისუნარიანობით. შესანიშნავად თამაშობდა თავით და ორივე ფეხით ძლიერი, ზუსტი დარტყმა ჰქონდა. მისი უმთავრესი ძალა ფსიქოლოგიური მდგრადობა და სხვადასხვა ტაქტიკურ სქემებთან ადაპტაციის უნარი გახლდათ. სამწვრთნელო ფილოსოფიაც მის სათამაშო სტილს ასახავდა — ითხოვდა მაღალ ენერგიას, პროგრესულ აზროვნებასა და განვითარების მუდმივ სურვილს.

მოედანს მიღმა კლინსმანს ყოველთვის მრავალფეროვანი ინტერესები ჰქონდა. 1995 წელს მან საქველმოქმედო ფონდი აგაპედია დააფუძნა, რომელიც გაჭირვებულ ბავშვებს ეხმარება. აშშ-ში ცხოვრების გადაწყვეტილება გერმანული ფეხბურთის ხმაურიანი გარემოსგან დისტანცირების სურვილით იყო განპირობებული. იგი გერმანიისა და აშშ-ის ორმაგი მოქალაქე გახდა. მიუხედავად პერიოდული ემოციური აფეთქებებისა, როგორიც ტრაპატონის დროს ბანერის გახვრეტა იყო, იგი ფეხბურთის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე პატივსაცემ ფიგურად რჩება.

იურგენ კლინსმანის მემკვიდრეობა არის ნოვატორის ისტორია, რომელსაც დინების საწინააღმდეგოდ ცურვის არასდროს ეშინოდა. იგი იყო მეპურის შვილი, რომელიც გლობალურ იკონად იქცა, გერმანელი, რომელმაც ინგლისელების გულები დაიპყრო და ადამიანი, რომელმაც ეროვნული ფეხბურთის იდენტობა გააახლა. მისი კარიერა სიახლეებისკენ მუდმივი სწრაფვა იყო. მინდორზე სრიალით აღნიშნული გოლები და აღმართული მსოფლიო თასი მის სპორტულ მწვერვალებს ასახავს, ხოლო „სანიოს“ ბანერში გაკეთებული ხვრელი იმ ცეცხლის შეხსენებაა, რაც ამ ყველაფერს ასაზრდოებდა.