კლაუდიო ტაფარელი „პარმაში“

🚨🇧🇷 კლაუდიო ტაფარელი „პარმაში“

1990 წლის ზაფხულში, როდესაც კლაუდიო ანდრე მერგენ ტაფარელი „პარმაში“ გადავიდა, ევროპული ფეხბურთი თანამედროვე რევოლუციის ზღვარზე იდგა. იტალიური სერია ა მსოფლიო ფეხბურთის ეპიცენტრი გახლდათ და პლანეტის უძლიერეს მინდვრის მოთამაშეებს იზიდავდა, თუმცა აპენინის ნახევარკუნძულზე უცხოელი მეკარეები მაინც იშვიათობას წარმოადგენდნენ. სერია ა-ში ახლად აღზევებული კლუბის მიერ 24 წლის ბრაზილიელი მეკარის დამატება ტაქტიკის ტრადიციონალისტებმა დიდ რისკად აღიქვეს. იმ პერიოდში ევროპულ ფეხბურთში სამხრეთამერიკელ მეკარეებს არასტაბილურ და გადამეტებულად ექსცენტრიკულ მოთამაშეებად მიიჩნევდნენ. ტაფარელის ტრანსფერმა „ინტერნასიონალიდან“ ემილია-რომანიაში ეს სტერეოტიპები სრულიად დაანგრია და საფუძველი ჩაუყარა ისტორიულ კარიერას, რომელმაც მსოფლიო ფეხბურთში ბრაზილიელი მეკარეებისადმი დამოკიდებულება საბოლოოდ შეცვალა.

ტაფარელი 1966 წლის 8 მაისს, რიუ-გრანდი-დუ-სულის შტატის ქალაქ სანტა-როზაში დაიბადა. იგი გერმანელი და იტალიელი იმიგრანტების კულტურულ გარემოში გაიზარდა. ფეხბურთი მის ცხოვრებაში ბავშვობიდანვე მნიშვნელოვან ადგილს იკავებდა, თუმცა პირველი ნაბიჯები კარის ხაზზე არ გადაუდგამს. სხვა ბრაზილიელი ბავშვების მსგავსად, მან თამაში მინდვრის მოთამაშედ დაიწყო. დაცვასა და ნახევარდაცვაში თამაშმა მას ბურთის ფლობისა და მოედნის ხედვის შესანიშნავი უნარები ჩამოუყალიბა. მოგვიანებით, მოზარდობისას, გამორჩეულმა რეფლექსებმა და სიმშვიდემ იგი საბოლოოდ მეკარის პოზიციაზე გადაიყვანა. ახალგაზრდა ტალანტმა რეგიონული სკაუტების ყურადღება სწრაფად მიიპყრო, რამაც პორტუ-ალეგრიში გზა გაუხსნა.

1980-იანი წლების დასაწყისში ტაფარელი „ინტერნასიონალის“ აკადემიას შეუერთდა. ახალგაზრდულ გუნდებში სწრაფი პროგრესის შემდეგ, 1985 წელს მისი დებიუტი მთავარ გუნდშიც შედგა. მომდევნო ხუთი სეზონის განმავლობაში მან ბრაზილიის ჩემპიონატის საუკეთესო მეკარის სტატუსი მოიპოვა. მისმა მოქნილობამ და პოზიციურმა თამაშმა საყოველთაო აღიარება მოუტანა, რაც 1988 წლის სეზონში „ოქროს ბურთით“ (Bola de Ouro) დაგვირგვინდა. ავტორიტეტულმა ჟურნალმა „პლაკარმა“ იგი ბრაზილიის ჩემპიონატის საუკეთესო ფეხბურთელად აღიარა — ჯილდო, რომელსაც თითქმის ყოველთვის თავდამსხმელები ან შემტევი ნახევარმცველები იღებდნენ.

1990 წელს „პარმაში“ გადასვლით ტაფარელმა მსოფლიო ასპარეზზე გადაინაცვლა. გუნდს ნევიო სკალა ხელმძღვანელობდა, ხოლო ფინანსურ ზურგს კომპანია „პარმალატი“ უზრუნველყოფდა. სკალას ტაქტიკურ სისტემაში ბრაზილიელი დაცვის მთავარ ბურჯად იქცა. სადებიუტო სამი სეზონის განმავლობაში „პარმამ“ ისტორიულ წარმატებებს მიაღწია: 1991-92 წლების სეზონში ორმატჩიან ორთაბრძოლაში „იუვენტუსი“ დაამარცხა და იტალიის თასი აღმართა, ხოლო 1992-93 წლების სეზონში „უემბლიზე“ „როიალ ანტვერპენი“ დაამარცხა და ევროპის თასების მფლობელთა თასს დაეუფლა. თუმცა, იმ პერიოდის სერია ა-ს ლიმიტის გამო (განაცხადში მხოლოდ 3 ლეგიონერი), ფაუსტინო ასპრილიას, ტომას ბროლინისა და ჟორჟ გრუნის ფონზე, ტაფარელს ჩემპიონატში თამაში ხშირად როტაციის გამო არ უწევდა.

1994 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის წინ მუდმივი სათამაშო პრაქტიკის მისაღებად, ტაფარელმა 1993 წელს „პარმა“ დატოვა და სერია ა-ს ახალბედა „რეჯანას“ შეუერთდა. ტიტულებისთვის მებრძოლი გუნდიდან გავარდნის კანდიდატში გადასვლა დიდ ფსიქოლოგიურ სიმტკიცეს მოითხოვდა, თუმცა ბრაზილიელმა დაკისრებულ ამოცანას თავი ბრწყინვალედ გაართვა. 1993-94 წლების სეზონში ჩატარებულ 31 შეხვედრაში მან უმაღლესი დონის თამაში აჩვენა და „რეჯანას“ ელიტარულ დივიზიონში ადგილი შეუნარჩუნა. ამ გამოსვლამ დაადასტურა, რომ იგი აშშ-ში გამართული მსოფლიო ჩემპიონატისთვის პიკურ ფორმაში იმყოფებოდა.

ტაფარელის სანაკრებო კარიერა 1987 წლის ივლისში, ავსტრალიის წინააღმდეგ მატჩით დაიწყო. 1988 წლის სეულის ოლიმპიურ თამაშებზე მან ბრაზილიასთან ერთად ვერცხლის მედალი მოიპოვა, ნახევარფინალში გერმანიის ნაკრებთან პენალტების სერიაში გადამწყვეტი დარტყმები მოიგერია. 1989 წლისთვის იგი ეროვნული გუნდის ძირითადი მეკარე გახდა და ბრაზილიას კოპა ამერიკის მოგებაში დაეხმარა — ფინალში ურუგვაისთან კარი მშრალად შეინახა. 1990 წლის იტალიის მსოფლიო ჩემპიონატზე ბრაზილიამ ჯგუფი იოლად დაძლია, თუმცა მერვედფინალში არგენტინასთან 0:1 დამარცხდა.

1994 წლის აშშ-ის მსოფლიო ჩემპიონატი ტაფარელისა და ბრაზილიური ფეხბურთისთვის გარდამტეხი მომენტი აღმოჩნდა. კარლოს ალბერტო პარეირას ხელმძღვანელობით, ბრაზილიამ პრაგმატული და დისციპლინირებული ფეხბურთი ითამაშა, სადაც დაცვის ორგანიზებაში მთავარი როლი ტაფარელს ეჭირა. მთელი ტურნირის განმავლობაში ბრაზილიამ მხოლოდ 3 გოლი გაუშვა და ფინალში იტალიას შეხვდა. უგოლო 120 წუთის შემდეგ, მსოფლიო ჩემპიონატის ბედი ისტორიაში პირველად პენალტების სერიამ გადაწყვიტა. ტაფარელმა ცივი გონება შეინარჩუნა, დანიელე მასაროს დარტყმული მოიგერია, ხოლო რობერტო ბაჯომ ბურთი კარს ააცილა. ბრაზილიამ სერია 3:2 მოიგო, მეოთხედ გახდა მსოფლიო ჩემპიონი და ტაფარელი ისტორიაში სამუდამოდ ჩაწერა.

კალიფორნიული ტრიუმფის შემდეგ, ტაფარელი სამშობლოში დაბრუნდა და „ატლეტიკო მინეიროს“ შეუერთდა. სამწლიანი პერიოდის განმავლობაში მან 100-ზე მეტი მატჩი ჩაატარა და სამხრეთ ამერიკაში საუკეთესო მეკარის სტატუსი შეინარჩუნა. 1995 წელს მან შტატის ჩემპიონატი (კამპეონატო მინეირო) მოიგო, ხოლო 1997 წელს გუნდს კოპა კონმებოლის მოპოვებაში დაეხმარა, სადაც ფინალში არგენტინული „ლანუსი“ დაამარცხეს. მიუხედავად იმისა, რომ ბრაზილიაში თამაშობდა, ნაკრების სამწვრთნელო შტაბი მას სრულ ნდობას უცხადებდა.

1998 წლის ზაფხულში, მარიო ზაგალოს ხელმძღვანელობით, ტაფარელი მესამე მსოფლიო ჩემპიონატზე ნაკრების შეუვალ პირველ ნომრად გაემგზავრა. საფრანგეთში გამართულ ტურნირზე ბრაზილია ნახევარფინალში ნიდერლანდებს შეხვდა. დაძაბული მატჩის ძირითადი და დამატებითი დრო 1:1 დასრულდა. პენალტების სერიაში ტაფარელმა ფილიპ კოკუსა და რონალდ დე ბურის დარტყმები მოიგერია და ბრაზილია ზედიზედ მეორედ გაიყვანა ფინალში. მიუხედავად იმისა, რომ ფინალში ბრაზილია საფრანგეთთან 0:3 დამარცხდა, ტაფარელის თამაშმა დაადასტურა, რომ იგი დიდ მატჩებში უბადლო ოსტატი იყო.

1998 წლის შემოდგომაზე ტაფარელი ევროპაში დაბრუნდა და ფათიჰ თერიმის „გალათასარაის“ შეუერთდა. მისმა გამოცდილებამ სტამბოლური კლუბი ევროპულ გრანდად აქცია. გეორგე ჰაჯისა და ჰაქან შუქურის გვერდით, ტაფარელი გუნდის ლიდერი და საიმედოობის გარანტი გახდა. თურქეთში გატარებული სამი სეზონის განმავლობაში „გალათასარაიმ“ შიდა ასპარეზზე იდომინირა: ზედიზედ ორჯერ მოიგო სუპერლიგა (1998-99, 1999-2000) და ორჯერ აღმართა თურქეთის თასი.

ტაფარელის საკლუბო კარიერის მწვერვალი 2000 წლის 17 მაისი აღმოჩნდა, როდესაც „გალათასარაი“ უეფას თასის ფინალში „არსენალს“ დაუპირისპირდა. დამატებით დროში ტაფარელმა ტიერი ანრის ურთულესი თავური დარტყმული ფანტასტიკურ ნახტომში მოიგერია — ეს სეივი ევროთასების ისტორიაში შევიდა. ძირითადი დრო 0:0 დასრულდა, პენალტების სერიაში კი თურქულმა კლუბმა 4:1 გაიმარჯვა. მატჩის საუკეთესო მოთამაშედ აღიარებულმა ტაფარელმა „გალათასარაის“ პირველი ევროპული ტიტული მოაგებინა. რამდენიმე თვის შემდეგ მან უეფას სუპერთასიც მოიპოვა, სადაც „გალათასარაიმ“ მადრიდის „რეალი“ 2:1 დაამარცხა.

2001 წელს ტაფარელი „პარმაში“ დაბრუნდა, სადაც გამოცდილი მეკარისა და ახალგაზრდა სებასტიან ფრეის მენტორის როლი მოირგო. 2001-02 წლების სეზონში მან კლუბს იტალიის თასის მოგებაში კიდევ ერთხელ დაეხმარა. 2003 წლის სექტემბერში, 37 წლის ასაკში, იგი კონტრაქტის გასაფორმებლად „ემპოლიში“ მიდიოდა. გზად მისმა ავტომობილმა ტექნიკური გაუმართაობის გამო იმოძრავა ვეღარ შეძლო. ღრმად მორწმუნე ტაფარელმა ეს შემთხვევა ზემოდან მოვლენილ ნიშნად აღიქვა, ხელშეკრულებას ხელი არ მოაწერა და კარიერის დასრულების შესახებ იქვე განაცხადა.

სანაკრებო კარიერის დასრულებისას ტაფარელის ანგარიშზე ბრაზილიის ეროვნულ გუნდში 101 მატჩი ირიცხებოდა — იგი გახდა პირველი ბრაზილიელი მეკარე, რომელმაც 100-მატჩიან ზღვარს გადააბიჯა. მის აქტივშია მსოფლიო ჩემპიონატის სამი ტურნირი, ორი ფინალი, კოპა ამერიკის ორი ტიტული და ოლიმპიური ვერცხლის მედალი. მსოფლიო ჩემპიონატებზე ჩატარებულ 18 მატჩში მან საიმედოობის უმაღლესი სტანდარტი დაამყარა.

სათამაშო სტილით ტაფარელი სხვებისგან განსაკუთრებული სიმშვიდითა და პოზიციური სიზუსტით გამოირჩეოდა. 1.83 მეტრი სიმაღლის მეკარე მხოლოდ ფიზიკურ მონაცემებს არ ენდობოდა — იგი თამაშს შესანიშნავად კითხულობდა, სწრაფად რეაგირებდა და მოედანზე ცივსისხლიანად მოქმედებდა. მისი სიმშვიდე დაცვის ხაზს დამატებით დაჯერებულობას სძენდა. ტაქტიკურმა ინტელექტმა, ელვისებურმა რეფლექსებმა და პენალტების სერიაში სიმტკიცემ იგი ნამდვილ ლეგენდად აქცია.

კარიერის დასრულების შემდეგ ტაფარელმა სამწვრთნელო საქმიანობა დაიწყო. 2011 წელს იგი „გალათასარაის“ სამწვრთნელო შტაბში დაბრუნდა და ფათიჰ თერიმთან ერთად რამდენიმე საჩემპიონო ტიტული მოიპოვა. 2014 წელს იგი ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების მეკარეთა მწვრთნელად დაინიშნა, სადაც დუნგასა და ტიტეს შტაბში მუშაობდა. 2021 წლის ბოლოს, ალისონ ბეკერის თხოვნით, ტაფარელი „ლივერპულის“ სამწვრთნელო შტაბს შეუერთდა, სადაც ნაკრების პარალელურად დღემდე საქმიანობს.

მოედნის მიღმა ტაფარელი თავმდაბლობით, ოჯახური ღირებულებებითა და ღრმა რწმენით არის ცნობილი. იგი ორგანიზაცია „ქრისტეს სპორტსმენების“ აქტიური წევრია. მეუღლე ანდრეასთან ერთად მან ღირსეული ოჯახი შექმნა და ბიოლოგიურ შვილებთან ერთად აყვანილი ბავშვებიც აღზარდა. ტაფარელის მემკვიდრეობა ტიტულებს სცილდება — მან სერია ა-ში ბარიერები დაანგრია, ბრაზილიას მსოფლიო ჩემპიონობა მოუტანა და გზა გაუკაფა ბრაზილიელი მეკარეების მომავალ თაობებს.