იარი ლიტმანენი, მაიკლ ლაუდრუპი…

🚨 იარი ლიტმანენი, მაიკლ ლაუდრუპი და მარიო მელხიოტი — 1998 წლის უეფას თასზე მოსკოვის „სპარტაკთან“ აიაქსის მარცხის შემდეგ. ფოტოზე აღბეჭდილია სიჩუმისა და საერთო გულდაწყვეტის იშვიათი კადრი „ამსტერდამ არენაზე“. 1998 წლის მარტში, ევროპული ფეხბურთის რუკა იცვლებოდა, „აიაქსი“ კი, ნიდერლანდური ტაქტიკური ფეხბურთის სიმბოლო, მოულოდნელად წააწყდა რუსულ გუნდს, რომელმაც მეტოქე საკუთარი იარაღით დაამარცხა. ლიტმანენის, ლაუდრუპისა და ახალგაზრდა მელხიოტის ერთად დგომა მხოლოდ წაგებულ მეოთხედფინალს არ ნიშნავდა — ეს იყო თაობათა ცვლის სიმბოლო კლუბისთვის, რომელიც ლუი ვან გაალის ოქროს ხანიდან მორტენ ოლსენის ახალ, გაურკვეველ ეპოქაში გადადიოდა. 1998 წლის გაზაფხულზე „აიაქსი“ შიდა ასპარეზზე შეუჩერებელი გახლდათ. გუნდმა ერედივიზიონი ასზე მეტი გატანილი გოლით დაამთავრა და ჩემპიონი გახდა, თუმცა უეფას თასზე სულ სხვა რეალობა დახვდათ. 1995 წლის ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული შემადგენლობის დაშლის შემდეგ, კლუბი გამოცდილი ვარსკვლავებისა და აკადემიის ახალგაზრდა ტალანტების სინთეზით ცდილობდა დანაკლისის შევსებას. მაიკლ ლაუდრუპი შეუდარებელი ხედვის მქონე ვეტერანი იყო, რომელმაც კარიერის მიწურულს „იუვენტუსში“, „ბარსელონასა“ და „რეალში“ თამაშის შემდეგ ამსტერდამს მიაშურა. მის გვერდით იდგა ლიტმანენი — ფინელი პლეიმექერი, რომელიც გუნდის სული და გული გახდა, და მელხიოტი — ფიზიკურად ძლიერი, ამომავალი ვარსკვლავი და თანამედროვე მცველის ეტალონი. ამსტერდამში გამართული პირველი მატჩი ნამდვილი ტაქტიკური შოკი აღმოჩნდა. „აიაქსი“, რომელიც ბურთის ფლობასა და თამაშის ტემპის კარნახს იყო ჩვეული, ოლეგ რომანცევის მიერ შესანიშნავად მომზადებულ მეტოქეს წააწყდა. რუსეთის ჩემპიონმა სწრაფი, მოკლე გადაცემებითა და ქირურგიული სიზუსტით იოლი სვლა ჰპოვა. ალექსანდრ შირკომ დუბლი შეასრულა და სტუმრებს 3:1 მოაგებინა. შოთა არველაძის გოლის მიუხედავად, ნიდერლანდური გრანდი კონტრშეტევებზე უძლური ჩანდა, რამაც ლიტმანენი, ლაუდრუპი და მელხიოტი მძიმე ფიქრებში ჩააგდო. მაიკლ ლაუდრუპისთვის ეს ევროპული კამპანია ბოლო აკორდი გახლდათ. მან „აიაქსს“ სიმშვიდე და გენიალური გადაცემები შესძინა. მარცხის მიუხედავად, დანიელი მოედანზე მაინც უბადლოდ მოძრაობდა და ლიტმანენისა თუ არველაძის გაქცევას ეძებდა. ლაუდრუპი 1998 წლის საფრანგეთის მსოფლიო ჩემპიონატის შემდეგ კარიერის დასრულებას გეგმავდა და მოედანზე მისი ყოფნა დიდოსტატის ბოლო გაკვეთილს ჰგავდა. იარი ლიტმანენი კი ძველ და ახალ ეპოქას შორის ხიდს წარმოადგენდა. იგი ამსტერდამში დენის ბერგკამპის შემცვლელად მოვიდა და ფეხბურთის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე ჭკვიან ათიანად ჩამოყალიბდა. გულშემატკივრებთან მას განსაკუთრებული ურთიერთობა აკავშირებდა, თუმცა 1997-98 წლების სეზონმა მის ფიზიკურ მდგომარეობას თავისი დაღი დაასვა. ტრავმებმა იმატა, თუმცა „სპარტაკთან“ მარცხის შემდეგაც მისი ავტორიტეტი უდავო რჩებოდა. ვეტერანებისგან განსხვავებით, მარიო მელხიოტი „აიაქსის“ აკადემიის ენერგიას ასახიერებდა. უნივერსალურმა მცველმა, რომელსაც როგორც ფლანგზე, ისე ცენტრში შეეძლო თამაში, „ტოტალური ფეხბურთის“ ფილოსოფია შესანიშნავად შეითვისა. ლაუდრუპისა და ლიტმანენის გვერდით დგომა მისთვის უდიდესი გამოცდილება იყო. „სპარტაკთან“ მარცხი მწარე გაკვეთილად იქცა. მოგვიანებით მელხიოტი პრემიერ ლიგაში გადავიდა, თუმცა მისი ჩამოყალიბება სწორედ ასეთმა მატჩებმა განაპირობა. საპასუხო შეხვედრამ მოსკოვში, „დინამოს“ მძიმე მოედანზე, ვითარება ვერ შეცვალა. „აიაქსი“ უტევდა, თუმცა სერგეი გორლუკოვიჩის მეთაურობითა და დმიტრი ალენიჩევის დახმარებით, „სპარტაკის“ დაცვა მყარად იდგა. შირკომ კიდევ ერთი გოლი გაიტანა, 1:0 მოიგო და ორრაუნდიან ორთაბრძოლაში 4:1 გაიმარჯვა. „აიაქსისთვის“ ევროპული სეზონი დასრულდა. იმ „სპარტაკში“ ეგორ ტიტოვი და ილია ციმბალარი ბრწყინავდნენ — ფეხბურთელები, რომლებმაც შესაძლოა ვერ მიიღეს ის აღიარება, რასაც იმსახურებდნენ. „აიაქსისთვის“ კი ეს მარცხი მომავალი გამოწვევების სიგნალი გახლდათ. საბოლოოდ, სეზონი „აიაქსმა“ ერედივიზიონისა და თასის მოგებით დაასრულა. ლაუდრუპმა კარიერა დაასრულა, ლიტმანენი მოგვიანებით „ბარსელონაში“ გადავიდა, მელხიოტმა კი წარმატებული კარიერა საზღვარგარეთ გააგრძელა. მოსკოვის „სპარტაკთან“ მარცხი კი დარჩა შეხსენებად, რომ საფეხბურთო სამყაროში ყველაზე დიდ გაკვეთილებს ხშირად სწორედ მარცხის სიჩუმეში სწავლობენ.